mehmet yüce'nin türk futbol tarihi - birinci cilt: osmanlı melekleri adlı kitabından;
şimdi gelin anadoluda rast geldiğim iki lige bakalım. ankara ve trabzon liglerine... türkiye idman mecmuası ankara ligi ile alâkalı haberinde şöyle diyor:
ankara'da spor
“ankara’da spor büyük millet meclisi hükümetinin teşekkül ve tesisi tarihi olan otuz altı (1920) senesinde başlamıştır. bu tarihte azm-i millî ve sultâni nâmında gayri musaddık (tasdik edilmemiş) iki kulüp vardı. ve her hafta müsabakalar yaparlardı. maahazâ bu müsabakalar heyecanlı olurdu. kuleli talebeleri vazife-i vatanilerini îfâ etmek üzere bin müşkilâtla ankara’ya firar etmeye başladılar. o zaman ankara’da muntazam müsabakalar görülmeye başlandı. azm-i millî kulübünün intizam dâhilinde çalışmasında ve muhtelif müsabakalar tertibinde pek büyük marifetler sarf eden maz-har bey’i burada şükranla kayd etmek vazifemizdir.
otuz altı senesi nihayetinde ankara’da neşr edilen anadolu duygusu mecmuasının teşebbüsü ve süleymaniye’den osman nuri bey’in gayretiyle ankara idman yurdu’nun temelleri atılmaya başlamış ve mezkûr mecmua idarehanesinde müteaddid ictimâlardan sonra nizamnamesi yapılarak tasdik edilmiştir. müessisleri arasında binbaşı kemal, hüsnü, münim, kemal, osman nuri, ibrahim turgut, ç. alaaddin beyler’dir. bu kulüp ilk müsabakasını talîmgâh ile yapmış ve sıfıra karşı bir golle galip gelmiştir. talîmgâh ile ankara idman yurdu otuz dokuz senesi nihayetine kadar dört sene zarfında yekdiğerinin en samimi rakibi olmuşlar ve yaptıkları her müsabakaya en aşağı iki bin seyirci gelmiştir.
bu kulüplerden sonra anadolu sanatkâran gücü ve bilâhare de istiklâl millî turan san’atkâran gücü kulüpleri teşekkül etmiştir. bu son iki külübün ekser a’zâsını, isimlerinden de âşikâr vechle imâlat-ı harbiye fabrikasında çalışan sanatkârlar teşkil etmektedir.
337-338 (1920-21) senesi ankara futbol şampiyonluğuna talîmgâh, idman yurdu, san’atkâran gücü iştirak etmiş ve on bir puanla talîmgâh birinci, dokuz puanla idman yurdu ikinci olmuştur.
ikinci takımların müsabakalarına yukarıdaki takımlara ilâve olarak ankara sultânisi de iştirak ederek 17 puanla sultâni birinciliği aldı.
38 senesi içinde hâkimiyet-i milliye gazetesi tarafından tertip edilen müsabakaya talîmgâh, idman yurdu, sultâni, san’atkâran gücü iştirak etmiş ve ankara idman yurdu bütün takımları sıfıra karşı üç golle mağlup ederek hâkimiyet-i milliye kupasını kazanmıştır...”
makaleden şu önemli çıkarımlarda bulundum:
1) ankara’da kurulan ilk iki kulüp 1920 senesi içinde tesis edilen meclis ve mektep kulüpleri olan azm-i millî ve ankara sultânisi’dir.
2) sivil kulüpler içinde ise hemen ertesi sene kurulduğu anlaşılan idman yurdu ve talîmgâh’dır..
3) ankara’nın ilk şampiyonu 1921-22 sezonunda talîmgâh olmuştur.
ankara ile ilgili en muazzam haberi sona sakladım. 1922 mayıs ayı içinde vasıf bey’in idaresinde talîmgâh ile türk idman yurdu 2-2 berabere kalmış. devre 1-0 talîmgâh lehine bitmiş. ikinci devrede ise 1-1 olmuş. maçtan sonra eski futbol kurallarına göre verilen iki penaltıyla 2-2 nihayetlenmiş. haberin en can alıcı noktası ise şöyle:
"bu iki takım mustafa kemal paşa hazretlerine takdim edildikten sonra futbol müsabakasına başladılar."
